 |
|
Mexanika
Huk qanunu. Yayın deformasiyası zamanı meydana çıxan elastiklik qüvvəsi yayın uzanması ilə düz mütənasibdir:
burada Sərtikləri a) paralel birləşdirdikdə ümumi sərtlik
b) ardıcıl birləşdirdikdə isə
Bir cismin digər cisim üzərində sürüşməsi zamanı yaranan və hərəkət istiqamətinin əksinə yönələn qüvvəyə sürüşmə sürtünmə qüvvəsi deyilir. Sürüşmə sürütnmə qüvvəsinin modulu təzyiq qüvvəsinin modulu ilə düz mütənasibdir:
Sükunətdə olan cismi hərəkətə gətirmək istədikdə meydana çıxan və hərəkətə mane olan qüvvə sükunət sürtünmə qüvvəsi adlanır. Sükunət sürtünmə qüvvəsinin qiyməti dəyişkəndir. Cismi hərəkətə gətirməyə çalışan qüvvədən asılı olaraq sükunət sürtünmə qüvvəsi sııfrdan müəyyən maksimal qiymətə kimi dəyişir. Maksimal sükunət sürtünmə qüvvəsi təzyiq qüvvəsi ilə mütənasibdir:
Cisim yalnız sürtünmə qüvvəsinin təsiri ilə bərabəryavaşıyan hərəkət edir. Bu hərəkətdə təcilin modulu
tormozlanma müddəti və tormoz yolu
burada
|
Cismin deformasiyası
nəticəsində yaranan və cismin hissəciklərinin
yerdəyişməsinin əks istiqamətində
yönələn qüvvəyə elastiklik qüvvəsi
deyilir.
,
-mütənasiblik əmsalı olub,
yayın sərtliyi adlanır. 
-dir.
və 
olan
iki yayı:
.
və ya 
olar
,
burada 
-mütənasiblik əmsalı olub
sürtünmə əmsalı adlanır. Onun
ölçü vahidi yoxdur. Sürtünmə əmsalının
qiyməti sürtünən cisimlərin materialından,
onların səthlərinin necə emal olunmasından
asılı olub, sürtünən səthlərin
sahəsindən asılı deyildir.
.
,
,
-cismin başlanğıc sürətidir.